هارونیه

شناسه محتوی: 
16030764
واحد جاذبه‌های گردشگری تارنمای ایران چهار راه:
در حاشيه غربى جاده مشهد - توس، بعد از طى كردن يك مسير ۱۵ كيلومترى، بناى آجرى مكعب شكلى مشاهده می گردد. گردشگران وقتی وارد بلوار آرامگاه فردوسی می شوند، نخستین چیزی که توجهشان را جلب می کند، هارونیه است که سمت چپ بلوار و چند صد متر مانده به ورودی آرامگاه فردوسی قرار گرفته است.هارونیه بنای آجری بلندی است که سالم مانده و معماری زیبایی دارد. هارونيه طرح يك آتشكده را در ذهن نقاشی می کند. مردم محلی معتقدند که هارونیه آرامگاه هارون الرشید عباسی است، اما این باوری اشتباه است ، زیرا آرامگاه هارون الرشید جای دیگری است.
هاروینه

گروهی می گویند این مکان زندان هارون الرشید بوده و محل خاک سپاری سرهای 60 سید شهید می باشد که در روزگار هارون به وسیله حکمران خراسان حمید بن قحطبه کشته شدند. این داستان های عامیانه موجب شده که بنا هارونیه نام گیرد، ولی این داستانها هیچ رنگی از حقیقت ندارند و بررسی های دقیق باستان شناسی روشن ساخته که هارونیه دست کم چهار قرن بعد از هارون الرشید بنا شده است. در حفارى هايی كه در سال ۱۳۵۴ صورت گرفت، سفالهای دوران سلجوقى، تيمورى و صفوى و جرز بسيار قطورى از سنگ و ملات ساروج ـ كه كاملاً يادآور پى بناى آتشكده هاى ساسانى است، مشاهده شد که حکایت از سابقه اى پيش تر از قرن ششم دارد. اما در آخرین گمانه زنی ها، آخرین سازه ای که اکنون ما مشاهده می کنیم، را متعلق به دوره ایلخانی برآورد می کنند.

دیدگاههای شرق شناسان و باستان شناسان خارجى نيز گمانه های گوناگونی را مطرح می سازد. به طورى كه هرتسفلد شرق شناس آلمانى اين بنا را به دوره سلجوقيان نسبت داده و آن را بنايى ناتمام از آن دوران معرفى كرده است. دونالد ويلبر فرانسوى و  آرتور پوپ آمريكايى بر اين باورند كه بنا از آنِ دوره ايلخانى است. گر چه بررسی تمامی گمانه ها، هارونیه را با توجه به سبک معماری اش بیشتر به همان دوره ایلخانان مغول (سده هفتم هجری) نسبت می هد، اما پیشینه تاریخی، قدمت بیشتری را برای آن فراهم می آورد تا آنجا که گمان می رود با توجه به سفالهای دوره سلجوقی یافت شده، ساخت بنا را تادوره سلجوقی، (سده پنجم و ششم) به عقب ببرد.

بر اساس حدس و گمان و مطالعه باستان شناسی می دانیم،که هارونیه بخشی از یک مجموعه بزرگ معماری شامل مسجد، خانقاه و مدرسه بوده که سایر بخشها به دلیل گذشت زمان و عوامل طبیعی از بین رفته و اینک این بنا که شاید خانقاه آن مجموعه بوده است، باقی مانده است. در هدف از ساخت بنا و كاربرى هارونيه پراکندگی دیدگاه وجود دارد. همانطور که اشاره گردید برخى اين مكان را مدرسه يا خانقاه و برخی دیگر آینجا را جایگاه خاک سپاری امام محمد غزالى مي دانند و برخى ديگر آن را مسجدى مى دانند كه بعد از یورش مسلمانان به ايران بر روى آتشكده ساسانى ساخته شده است.

به تازگی در 50 متری هارونیه، بقایای یک بنای ستون دار با 54 ستون پیدا شده که کاربری درست آن مشخص نیست اما باور اینکه  این بنا در گذشته مسجد یا مدرسه مهمی بوده است را بیشتر قوت بخشیده است.

در مجموع هارونیه بنایی باشکوه و زیباست و دیدن آن را توصیه می کنم. مزار حسین خدیو جم، یکی از غزالی شناسان بزرگ معاصر نیز در اطراف هارونیه قرار دارد.

در زیر گنبد هارونیه میراث فرهنگی استان خراسان موزه ای بر پا کرده است که ماکت برخی از بناهای تاریخی خراسان و تعدادی سنگ نبشته قدیمی را به نمایش گذارده که درنگ کردن و دیدن از آنها خالی از لطف نیست.

گاه (زمان) مناسب برای بازدید از هارونیه روزهای فروردین، اردیبهشت و شهریور می باشد. همراه خود دوربین، کرم ضد افتاب، عینک دودی یا کلاه قاب دارو کفش راحت داشته باشید.

تهیه کننده: 
کاوش ساعی
ویراستار: 
کاوش ساعی
سرچشمه محتوی: 
ایران چهارراه
لینک کوتاه شده محتوی: http://iran4rah.com/node/64

افزودن دیدگاه جدید