محله امیر چقماق (چخماق) (2) – تکیه امیر چقماق و بازار حاجی قنبر

شناسه محتوی: 
1801181033
واحد جاذبه‌های گردشگری تارنمای ایران چهار راه:
در مجموعه امیر چقماق همانطور که در جستار پیشین اشاره کردم، با ابهت ترین و چشم نواز ترین مجموعه تکیه امیر چقماق است. تکیه امیر چقماق بطور تقریبی، همزمان با مسجد مجموعه امیر چقماق ساخته شده است.
محله امیر چقماق (چخماق) (2) – تکیه امیر چقماق و بازار حاجی قنبر - پایگاه خبری صنعت حمل و نقل بین المللی و گردشگری ایران چهارراه

یعنی در پایان قرن نهم هجری قمری. اما این سازه نسبت به سازه ای که در قرن نهم ساخته شده است فرق دارد. سردر، و دو مناره بلند کاشیکاری شده و چند دهانه از طاق نماهایی که اکنون می توانیم آنها راببینیم، افزودنی هایی هستند که در قرن 13 هجری قمری به این تکیه افزوده شده است که تکیه را به مانند تمامی تکیه های شهر یزد دارای دو مناره بلند نموده است.

اگر روبروی تکیه بایستید و از دور به تکیه نگاه کنید در خواهید یافت که مناره ها و طاق نماهای زیر آن تکیه را به دو قسمت تقسیم کرده است. در واقع تکیه به صورت یک مربع است که در دو طرف آن در دو طبقه طاق نماهای زیبایی با آجر و کاشی، شکوه و ابهت تکیه را دو چندان می کند. در هر ردیف سه طاق نمای باز و یک طاق نمای بسته وجود دارد که اگر درگاه ورودی به بازار را ملاک شمارش قرار دهیم در هر طرف نسبت به درگاه ورودی و در هر ردیف و طبقه، 5 طاق نما وجود دارد. در وسط تکیه، در بزرگی وجود دارد که امروزه در ورودی به بازار حاجی قنبر به حساب می آید. این بازار که قدیمی ترین بخش بازار یزد است، از بناهای ساخت نظام الدین حاجی قنبر جهانشاهی در سال 861 هجری قمری می باشد. در دو طرف این در بزرگ دو درگاهی کوچک به چشم می خورد. اگر روبرو به تکیه بایستید در سمت راست شما، دری شما را به سمت بام و طبقه های بالای تکیه راهنمایی خواهد کرد و در سمت چپ در صفه دوم دری وجود دارد که شما را به سمت آب انباری قدیمی هدایت می کند که نمونه نادر و جالبی از آب انبارهای قدیمی یزد است که به آن خواهیم پرداخت.

در ورودی سمت راست تکیه، شما را به پاگردی هدایت می کند، که پله های پیچ در پیچ و راهرویی بسیار باریک آن را احاطه کرده است، به گونه ای که تنها یک نفر امکان عبور از این راهروی باریک را دارد. پس از بالا رفتن از پله ها و خارج شدن از راهروی تنگ و باریک،درخواهید یافت که در پشت تکیه قرار گرفته اید. در واقع این پله ها هم شما را یک طبقه بالاتر برده اند و هم شما را به پشت تکیه رسانده اند. اما شما هنوز نمی توانید از روی تکیه نمای میدان را بنگرید. شما بر روی پشت بام بازار حاجی قنبر قرار گرفته اید که تکیه امیر چقماق سردر ورودی آن شده است. چند هواگیر کوچک و بزرگ با بدنه های آجری و گل های پخته شده که تهویه هوای بازار را برعهده دارند و چهار بادگیر زیبا و بازسازی شده که نشانه یزد و بادگیرهای جهانی آن می باشند، تنها نکته های دیدنی پشت تکیه امیرچقماق می باشند. اما پشت تکیه بصورت دیواری بلند و بدون هرگونه تزئینی می باشد که در صورتیکه رو به این دیوار بایستید در سمت چپ شما پلکانی چوبی و نه چندان مستحکم و باریک قرار دارد که اجازه عبور فرد به فرد را به شما می دهد و توسط آن شما می توانید به طبقه های بالاتر تکیه و طاق نماهایی که پیش از این از پایین و از دورنظاره گر آنها بودید، بروید. گرچه شایان ذکر است که یک ورودی کوچک به طاف نمای بالای درگاهی ورودی بازار درست در زیر دیوار بلند پشت تکیه قرار دارد، اما توصیه می کنم از پله ها بالا بروید و سپس وارد یکی از طاق نماها شده و آنگاه به میدان زیر پایتان نظری بیافکنید.

کاشی های لاجوردی که با نوشته های مذهبی تزیین دهنده تکیه گردیده اند در این طاق نماها به وفور قابل دیدن است. با تمام این توصیف های جالب است به شما بگویم که شما با این همه فراز و نشیبی که داشتید تنها بر روی درگاه ورودی تکیه امیر چقماق در حال گشت هستید و در حال حاضر از خود تکیه هیچ خبری نیست. در واقع تکیه سالهاست که خراب شده است و میدان و بازاری که می بینید بخشی از تکیه بوده اند که اکنون پس از خراب شدن تکیه ساخته شده اند و در یزد خود نمایی می کنند.

اما برای اوج گرفتن و بالا رفتن بیشتر از تکیه، باید به انتهای بالکنی بروید که از پشت تکیه پیوند دهنده طاق نماهای تکیه می باشد. دگربار راهرویی باریک با پله های پیچ در پیچ. باید دقت کرد که بیش از 12 تا 15 نفر به سمت بالا نروند، زیرا در بالای تکیه و در کنار دو مناره تکیه، جای کمی برای ایستادن افراد وجود دارد. اما زمانی که در بالای تکیه و در کنار دو مناره می ایستید می توانید منظره پشت و جلوی تکیه را بنگرید. در واقع شما شهر یزد، شهرکهنی که در تاریخ به ایساتیس شهره بوده است و جهانیان آن را به نام بادگیرهایش و کویری بودنش می شناسند را زیر گام های خود می بینید.

بدون شک دوست دارید ساعتی را در آنجا درنگ کرده و ریز کاریهای شهر را از بالا نظاره گر باشید. مناره و مسجد ها و بسیاری از بناهای مذهبی و از همه زیباتر بادگیرهای سر به فلک کشیده، در آن بالا خودنمایی می کنند و شما ساختمانی بلند و بی قواره با سبک معماری بدون هویت امروزی نمی بینید. هر چند شنیده ها حاکی از آن است که ساختمان جدید فرمانداری یا نیروی انتظامی با چند طبقه با سنگ مرمر قصد رخ نمایی دارد که سازمان های مردم نهاد یزد و پاسداران میراث فرهنگی و هویتی این شهر کویری مخالفت شدیدی با آن کرده اند، اما هنوز نگرانی برای انجام این کار وجود دارد.

در جایی که ایستاده اید و کنار مناره های بلند که با کاشی کاری لاجوردی، آن را از آجری بودن و یکنواختی خارج می کند و به آن زیبایی می بخشد درهای کوچکی وجود دارد که قفل می باشند. این درها برای اذان گوها بوده است که از آنجا به بالای مناره رفته و اذان می گفتند. نکته ای که در بالا تکیه به آن باید دقت شود، عدم تکیه دادن به دیواره جلویی و نرده چوبی پشت تکیه است، زیرا هم بنا قدیمی است و هم نرده چوبی تحمل نگه داشتن وزن شما را ندارد و ممکن است باعث اتفاق ناگواری گردد. تکیه امیر چقماق یکی از بناهای بسیار زیبای یزد می باشد و گرجه همانطور که ذکر گردید تنها سردر آن باقی مانده است اما به لحاظ ارتفاع و معماری زیبایی آن بازدید از آن هنگام رسیدن به یزد را به همگان توسیه می کنیم.

فصل مناسب برای سفر به یزد و دیدن تکیه امیر چقماق برای آنکه گرمای کویر شما را نیازارد از میانه آبان ماه تا پایان آذر می باشد. اسفند ماه و فروردین هم فصلهای دیگری می باشند که دیدار از یزد و بناهای زیبایش خالی از لطف نیست.

در نوشتار بعدی نگاهی به آب انبار و بازارچه امیرچقماق و نخل قدیمی و بزرگ کنار تکیه خواهیم زد و به شرح آنها خواهیم پرداخت.

گاه (زمان) مناسب برای بازدید از مجموعه امیر چقماق نیمه دوم مهرماه، آبان ماه و نیمه نخست آذرماه می باشد. همراه خود دوربین، کرم ضد افتاب، عینک دودی یا کلاه قاب دارو کفش راحت و آب کافی داشته باشد.
با کلیک بر روی هر عکس می توانید عکسها را با اندازه بزرگتر ببینید.

تهیه کننده: 
رامک دهخدا
سرچشمه محتوی: 
پایگاه خبری صنعت حمل و نقل بین المللی و گردشگری ایران چهارراه
لینک کوتاه شده محتوی: http://iran4rah.com/node/1033

افزودن دیدگاه جدید