تعرفه های وارداتی، شمشیر دو لبه

شناسه محتوی: 
171005854
واحد گزارش خبری تارنمای ایران چهار راه:
تعرفه های واردات گمرکی امری ناپسند نیستند وبسیاری از کشورها از این تعرفه ها برای حمایت از تولیدات داخلی کشورشان و درکشورهای پیشرفته تر با استانداردهای بالای تولید، اهرم فشاری در دست سیاستمداران برای چانه زنی های سیاسی و اقتصادی در شاخه های دیگر تولیدی می باشد.
تعرفه های وارداتی، شمشیر دو لبه - پایگاه خبری صنعت حمل و نقل بین المللی و گردشگری ایران چهارراه

اما وضعیت کشور ما ایران کدامیک از این دو حالت است؟ آیا تعرفه های وارداتی در کشور ما منطقی هستند؟ در این نوشتار نگاهی می اندازیم به دو استدلال که برای وضع تعرفه ها به آنها خیلی تکیه می شود و یک عارضه جانبی از وضع این تعرفه ها.

اهرم های فشارهای بین المللی

برتری

تعرفه های گمرکی در کشورهایی با جمعیت بالا می تواند اهرم مناسبی برای داد و ستد باشد. بعنوان مثال بازار فولاد و چوب ایالات متحده همیشه برای کشورهای اروپایی و کانادا جذاب بوده است اما آمریکا هر گاه نارضایتی از وضع قوانینی تجارتی بر روی کالاهای صادراتی کشورش به کشورهای اتحادیه اروپا و کانادا داشته باشد یا در برخی مواقع با اتخاذ مواضعی سیاسی از سوی آنها که خلاف امیال سیاسی این کشور باشد، شکل گیرد، از این اهرم برای تعدیل قوانین استفاده می کند.

نمونه بارز دیگر چین است که به دلیل جمعیت بالا بازار بسیار مناسبی برای هرگونه کالایی است و کالاها به دلیل تنوع می تواند طیف وسیعی را پوشش دهند. گرچه کارشناسان معتقد هستند برتری بازار آمریکا نسبت به چین قدرت پول رایج آمریکاست که توان خرید و تنوع خرید مردم این کشوررا چند گام نسب به کشورهای دارای جمعیت بالا رونق می بخشد. حال با مقایسه این کشورها با کشور خودمان در می یابیم که بازار ایران با توجه به توان پایین خرید مردم جذابیت سرشاری ندارد، پس تعرفه های گمرکی واردات در کشور ما نمی تواند خیلی وسوسه انگیز باشد که سیاستمداران و اقتصاددانان ما با آن بتوانند کشوری را مجاب با تغییر موضع سیاسی یا اقتصادی نمود.

نقد

از سوی دیگر کشور ما بجز نفت در زیر مجموعه اوپک کالای شاخص دیگری ندارد که بتواند از آن بعنوان نقطه برجسته نام برد و بسیاری از کالاهای تولیدی در ایران از استانداردهای روز جهانی سالها و گام های بسیار عقبتر هستند در نتیجه این امردر یک بازار رقابتی با شرایط برابر، بیگمان کالاهای ایرانی را بازنده نهایی خواهد کرد از این روی مزیت اهرمهای فشار بین المللی در مورد ایران تقریبن بجز در برخی موارد مثل نفت و گاز در جای دیگر صدق نمی کند و با این پارامتر نمی توان قانع به وضع قانون تعرفه گمرکی شد.

حمایت از تولید داخلی

برتری

از دیگر مواردی که سبب وضع تعرفه های واردات می شوند حمایت از صنایع داخلی در برابر حجم  ورود کالاهای مشابه خارجی است و البته پیشگیری از احتمال دامپینگ شرکت های خارجی برای حذف تولیدات داخلی یک کشور. اینگونه تعرفه رایج ترین برهان و دلیل وضع تعرفه در بسیاری از کشورهاست اما از سوی دیگر در بسیاری از کشورها تعرفه های گمرکی بر اساس وضعیت تولید و آمار بازارشان متغیر است که در کشور ما بر اساس نیاز بازار این اتفاق گاه در زمینه واردات صورت می گیرد.

نقد

یکی از نقدهای بارز در زمینه وضع تعرفه های وارداتی، نبود دلیل برای وضع برخی تعرفه ها بر روی برخی کالاهاست که به هیچ عنوان نمونه مشابه داخلی ندارد. بعنوان نمونه تجهیزات تخصصی پزشکی و هواپیماهای شخصی دارای تعرفه های بالایی هستند، اما آیا ایران کشور سازنده هواپیما یا سازنده تجهیزات پزشکی مدرن است؟ بیگمان در مقطع کنونی پاسخ خیر است. پس وضع این تعرفه ها برای چیست؟ آیا حمایت از پتانسیل ساختی است که هنوز بالفعل نشده است. از نظرعقلانی بهتر آن است که نخست تعرفه ای نباشد تا حتا دسترسی سازندگان محصول مشابه داخلی به روشهای مهندسی معکوس و بررسی ابتکارات شرکت های خارجی سبب اندیشه بهتر و بهبود کیفیت داخلی گردد و هنگامیکه که محصول کاملن بومی و صنعتی گشته و آماده ورود به بازارگردید در مقطعی دولت بر روی کالای خارجی تعرفه قراردهد و حتا هزینه ای که با وضع تعرفه کسب می کند را برای یاری نمودن موارد پژوهشی و تحقیقاتی برای آن کالا خرج نماید تا تولید داخلی به کیفیت و به روز تولید خارجی گردد و سپس با مقایسه محصول داخلی و خارجی از نظر کیفیت و قیمت که همانا احترام به حقوق مصرف کننده نیز می باشد، سپس، تعرفه را برداشته و بازار را رقابتی نماید. اما در وقع در کشور ما این امر جاری نیست و این اندیشه اصلن حاکم نیست و دولت گویا تمام امیدش پس از نفت به تعرفه هاست. بر روی برخی کالاهایی تعرفه هایی بسته شده است که نمونه داخلی آنها یا اصلن قابل عرضه نیستند یا فناوری قدیمی گاه پیش از انقلاب اسلامی دارند و یا اصلن چنین محصولی در کشور ما تولید نمی شود. این امر بزرگترین مشکلش عدم ایجاد رشد خلاقیت و ایده پردازی درکشور می شود و مشکل بعدی آن افزایش قیمت کاذب برای مردم و تجاورز به حقوق مصرف کنندگان می باشد.

موضوع اصلی که در اینجا که شایسته است به آن اشاره شود این مشکل اکنون گریبانگیر برخی کالاهایی نیز شده است که می بایست وارد کشور شده و پس از بهره وری و کارکرد بر روی آنها آماده صادرات گردند و هزینه صادرکننده را بالا برده و عملن صنایع میان دستی که واردات برخی قطعات یا مواد اولیه آنها به بیرون از ایران متکی است را نیز درحال از بین بردن است. این امر بر روی سرمایه گذار خارجی نیز تأثیر گذار است زیرا در حال حاضر در تجهیزات خاص و سنگین همه موارد در یک کشور ساخته نمی شود، حتا خودروسازان بزرگ دنیا نیز برخی قطعات را در کشورهایی که کارگر و انرژی ارزان است می سازند و پس از وارد کردن این قطعات و نصب آنها بر روی خودرو ها، سپس آنها را به بازارجهانی و داخلی وارد می کنند. این تعرفه های بدون بررسی ونظارت سبب می شود که سرمایه گذار به دلیل هزینه سربار بالای واردات از سرمایه گذاری بدنه اصلی کارخانه در ایران منصرف شده و ایران را فقط برای تولید های ریز پایین دستی مناسب ببیند.

جالب آنکه دولت در مورد نحوه خرج این تعرفه ها نیز توضیحی به کسی نمی دهد و شاید فقط در بودجه کشور بطور کلی قید گردد در حالیکه در کشورهای رو به رشد این مبالغ پس از کسر هزینه های پرسنلی و نظارتی، خرج پژوهش و تحقیق برای رشد صنایع قابل توسعه یک کشور می گردد.

قاچاق

برتری

 تقریبن در این مورد هیچ برتری تعرفه ها ندارند که عامل ایجاد کننده است.

نقد

تعرفه بالای واردات پس از ممنوعیت واردات یک کالا، بالاترین انگیزش در قاچاق کالاست زیرا قاچاقچی سودی را که دولت از وضع تعرفه کسب می کرده با کمی قیمت پایین ترازقیمت کالاهای وارد شده از مجاری قانونی ، را خودش کسب می کند و این سبب ورود ثروت های بادآورده و حتا فساد در بدنه دولتی و اقتصادی کشور می شود.

در یک جمع بندی کلی، به نظر می رسد کارشناسان عرصه گمرک و بازرگانی باید همت کرده و بازنگری بر روی تعرفه ها و روش وضع آنها داشته باشند وگرنه با این روند صنایع در کشور رشد نکرده و کشور در زمینه تأمین مایحتاج و البته صادرات به مشکل برخواهد خورد که صنایع دیگری مانند صنایع خدماتی، بازرگانی و حمل و نقل را نیز دچار رکود و بحران می نماید. اتفاقی که اکنون تا حدودی با آن بطور ملایم دست به گریبان هستیم.

سرچشمه گزارش: 
پایگاه خبری صنعت حمل و نقل بین المللی و گردشگری ایران چهارراه
تهیه کننده گزارش: 
کسرا قشقایی
لینک کوتاه شده محتوی: http://iran4rah.com/node/854

افزودن دیدگاه جدید